การวิจัยเป็นกลไกสำคัญในการสร้างองค์ความรู้ นวัตกรรม และการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน แต่การวิจัยที่มีคุณภาพมิได้วัดจากความถูกต้องทางวิชาการหรือผลลัพธ์ที่เป็นประโยชน์เพียงเท่านั้น หากยังต้องดำเนินการบนพื้นฐานของหลักจริยธรรม ความโปร่งใส และความรับผิดชอบต่อสังคม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนและประชาคมวิชาการทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ

สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในฐานะหน่วยงานรับผิดชอบภารกิจมาตรฐานและข้อกำหนดด้านจริยธรรมการวิจัย ตระหนักถึงความสำคัญของการขับเคลื่อนจริยธรรมการวิจัยว่า ไม่สามารถดำเนินการได้โดยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง วช. จึงให้ความสำคัญกับการสร้างเครือข่ายจริยธรรมการวิจัย เพื่อส่งเสริม  ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานวิจัยและองค์กรที่เกี่ยวข้อง โดย วช.ได้ขับเคลื่อนการดำเนินงาน “เครือข่ายพันธมิตรด้าน Research Integrity” ต่อเนื่องจากที่สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)  ได้ดำเนินการมา โดยสานต่อและพัฒนาเครือข่ายพันธมิตรด้าน Research Integrity ร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ทั่วประเทศอย่างเป็นระบบ มีการจัดการประชุมเครือข่ายฯ อย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2566 เพื่อวางรากฐานความร่วมมือในการป้องกันการประพฤติมิชอบทางการวิจัย แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และร่วมกันผลักดันให้เกิดวัฒนธรรมการวิจัยที่ดีในทุกภาคส่วน รวมถึงการส่งเสริมให้สถาบันวิจัยจัดตั้งหน่วยงานจริยธรรมการวิจัย (Office of Research Integrity: ORI) อันเป็นการสร้างกลไกป้องกันการประพฤติมิชอบทางการวิจัยในหน่วยงานได้เป็นอย่างดี 

นอกจากนี้ เครือข่ายพันธมิตรด้าน Research Integrity ยังได้ร่วมกับ วช. ขับเคลื่อนและผลักดันให้เกิดคู่มือปฏิบัติสำหรับนักวิจัยที่เรียกว่า “แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI อย่างมีจริยธรรมสำหรับนักวิจัย” ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติในการใช้เทคโนโลยี AI อย่างเหมาะสมในการทำวิจัย ควบคู่กับการรักษามาตรฐานด้านคุณธรรมและความซื่อสัตย์ทางวิชาการ เพื่อให้การพัฒนานวัตกรรมและองค์ความรู้ของประเทศดำเนินไปอย่างมีความรับผิดชอบทางวิชาการ และเป็นที่ยอมรับในระดับสากล 

จริยธรรมการวิจัยจึงมิใช่เพียงหลักเกณฑ์ที่ใช้กำกับการดำเนินโครงการวิจัยเท่านั้น หากแต่เป็นรากฐานสำคัญของระบบวิจัยและนวัตกรรมของประเทศ โดยมี วช.และเครือข่ายพันธมิตรด้าน Research Integrity ร่วมสร้างวัฒนธรรมการวิจัยที่ยึดมั่นในคุณธรรม ความโปร่งใส และความรับผิดชอบ อันจะนำไปสู่ การยกระดับคุณภาพงานวิจัยของประเทศไทย สร้างความเชื่อมั่นจากสังคม และเสริมสร้างศักยภาพการแข่งขันของประเทศบนเวทีสากลอย่างยั่งยืน