วันที่ 18 กรกฎาคม 2568 สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย(วว.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมและมูลนิธิโครงการหลวง จัดกิจกรรม “ปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติเพื่อลด PM2.5 ในพื้นที่โครงการหลวง” ณ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงขุนวาง จังหวัดเชียงใหม่ เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 28 กรกฎาคม 2568 โดยมี พลเอก กัมปนาท รุดดิษฐ์ องคมนตรี และเลขาธิการประธานกรรมการบริหารมูลนิธิโครงการหลวง เป็นประธานในพิธีเปิด พร้อมนี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. วีรชัย อาจหาญ ผู้ว่าการ วว. และ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ ผู้นำชุมชน เกษตรกร นักวิจัย และเยาวชน เข้าร่วมกิจกรรม

วว. ได้ดำเนินโครงการ ‘การจัดทำนโยบายการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อการบริหารจัดการ PM2.5 ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ น่าน และแพร่’ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ โดยมีเป้าหมายในการลดจุด Hotspot ที่ไม่ได้รับอนุญาตให้ไม่เกิน 2,000 จุดต่อปีในพื้นที่ 3 จังหวัด และเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินไปสู่การเกษตรกรรมที่ยั่งยืนซึ่งสามารถลด PM2.5 ได้อย่างเป็นระบบ พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้เชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติสู่หน่วยงานในพื้นที่และเกษตรกรอย่างเข้มข้น กิจกรรมสำคัญของกิจกรรมปลูกป่าในวันนี้ คือการนำกล้าไม้ที่ได้รับการเสริม “เชื้อไมคอร์ไรซ่า” ซึ่งเป็นจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ร่วมกับรากพืช ช่วยย่อยสลายสารอินทรีย์และเปลี่ยนเป็นธาตุอาหาร ทำให้พืชเจริญเติบโตได้รวดเร็วขึ้นถึง 50% สามารถดูดซับก๊าซเรือนกระจกและฝุ่นพิษ PM2.5 ได้มากขึ้น อีกทั้งยังสามารถเจริญเติบโตเป็นเห็ดตับเต่าซึ่งใช้เป็นอาหารและสร้างรายได้ให้เกษตรกรในอนาคต เป็นต้นแบบวนเกษตรที่ทั้งฟื้นฟูป่า ลดฝุ่น และสร้างเศรษฐกิจไปพร้อมกัน ณ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงขุนวาง ซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบของการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างยั่งยืน มีพื้นที่รวมกว่า 70,000 ไร่ มีเกษตรกรสมาชิกกว่า 400 ราย มีการจัดสรรที่ดินเป็นพื้นที่ป่าอนุรักษ์ 37% พื้นที่เกษตร 15% และพื้นที่อยู่อาศัย 48% เดิมเคยเป็นพื้นที่ปลูกฝิ่นในอดีต แต่ได้เปลี่ยนผ่านสู่การทำเกษตรกรรมถาวรเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนโดยรอบ

นอกจากกิจกรรมปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติ ยังมีการจัดนิทรรศการและการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ให้แก่เกษตรกรในพื้นที่ และขับเคลื่อนการสื่อสารเชิงรุกให้ประชาชนตระหนักถึงปัญหา PM2.5 รวมถึงแนวทางในการมีส่วนร่วมแก้ไขอย่างยั่งยืน

สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ(วช.) สนับสนุนการผลักดันงานวิจัยและนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่ โดยมุ่งหวังให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในระดับชุมชนและท้องถิ่น ที่จะนำไปสู่สิ่งแวดล้อมที่ดี เศรษฐกิจที่มั่นคง และคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชน