วันที่ 16 มกราคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ(วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม นำโดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ พร้อมด้วย นางสาวเสาวนีย์ มุ่งสุจริตการ รองผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ รองศาสตราจารย์ ดร.พีระศักดิ์ ฉายประสาท และรองศาสตราจารย์ ดร.อนรรฆ ขันธะชวนะ ผู้ทรงคุณวุฒิทางวิชาการ วช. รวมทั้งคณะเจ้าหน้าที่ วช. ได้เข้าหารือกับ Dr. Michael J. Puma, Director of Center for Climate Systems Research (CCSR), Columbia Climate School มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและกำหนดแนวทางความร่วมมือด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มีผลต่อห่วงโซ่อาหาร
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ได้กล่าวถึงความตั้งใจของ วช. ในการขยายความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยโคลัมเบียในมิติที่เป็นรูปธรรม วช.ในฐานะหน่วยงานให้ทุนหลักของประเทศ ที่สนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรมทุกสาขา ทั้งวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ รวมถึงการพัฒนากำลังคนด้านการวิจัยและนวัตกรรม ทั้งนี้ ได้มีการแลกเปลี่ยนแนวคิดเบื้องต้นเกี่ยวกับกลไกความร่วมมือระหว่างประเทศของ วช. ในรูปแบบความร่วมมือทวิภาคี ความร่วมมือพหุภาคี และความร่วมมือกับองค์กรระหว่างประเทศ เพื่อเป็นฐานในการเชื่อมต่อสู่ความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย
ด้าน Dr. Michael J. Puma ได้นำเสนอภาพรวมงานวิจัยและทิศทางการดำเนินงานของ Center for Climate Systems Research (CCSR) ภายใต้ Columbia Climate School มหาวิทยาลัยโคลัมเบียโดยมุ่งทำความเข้าใจ “พลวัตของระบบอาหารโลก (dynamic of food system)” และความเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อาทิ การวิเคราะห์เครือข่ายการค้าสินค้าเกษตรสำคัญของโลก (เช่น ข้าว ข้าวสาลี และข้าวโพด) การศึกษาผลกระทบของเหตุการณ์วิกฤตต่อราคาสินค้าและปริมาณสำรองอาหาร รวมถึงการทำ scenario analysis เพื่อประเมินความเสี่ยงและการกระจายผลกระทบของความผันผวนในระบบอาหาร นอกจากนี้ ยังได้แลกเปลี่ยนแนวคิดการพัฒนาเครื่องมือสนับสนุนการตัดสินใจ (decision support tools) และระบบเตือนภัยล่วงหน้า โดยการนำ AI และเครื่องมือวิเคราะห์ขั้นสูงมาประยุกต์ใช้ให้ตอบโจทย์การใช้งานในพื้นที่และความต้องการของผู้กำหนดนโยบายได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำมากยิ่งขึ้น
ในการหารือ ทั้งสองฝ่ายได้แลกเปลี่ยนตัวอย่างโจทย์วิจัยที่สอดคล้องกับบริบทประเทศไทย เช่น ผลกระทบของสภาพภูมิอากาศต่อผลผลิตและคุณภาพของพืชเศรษฐกิจและผลไม้เขตร้อน (อาทิ ทุเรียน มะม่วง สับปะรด) ตลอดจนการใช้ข้อมูลภูมิสารสนเทศและ remote sensing เพื่อการคาดการณ์ผลผลิต การบริหารจัดการทรัพยากร และการวางแผนรับมือความเสี่ยง โดย วช. ได้สะท้อนประสบการณ์การบูรณาการข้อมูลจากโดรนและดาวเทียมเพื่อการติดตามและคาดการณ์ด้านการเกษตร รวมถึงการส่งเสริมงานวิจัยที่ช่วยยกระดับการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในภาคการเกษตรและระบบอาหาร
นอกจากนี้ รศ.ดร. พีระศักดิ์ ฉายประสาท ผู้อำนวยการศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว วช. และ Dr. Michael J. Puma ได้แลกเปลี่ยนความเห็นว่า การเริ่มต้นความร่วมมือควรให้ความสำคัญกับ โครงการวิจัยร่วม (joint research) ที่ออกแบบร่วมกันระหว่างนักวิจัยของทั้งสองฝ่าย โดยมีหัวหน้าโครงการร่วม (principal investigators) เพื่อเสริมสร้างศักยภาพอย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการแลกเปลี่ยนบุคลากร/นักศึกษาและกิจกรรมพัฒนาคนรุ่นใหม่ในระยะยาว พร้อมย้ำว่าการดำเนินโครงการที่มีระยะเวลาสั้นเกินไปอาจไม่เกิดผลลัพธ์ที่ชัดเจน จึงควรออกแบบให้เกิดความต่อเนื่องและเป็นประโยชน์ต่อทั้งสองฝ่าย
การหารือครั้งนี้นับเป็นก้าวสำคัญในการเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่าง วช. และ CCSR/Columbia Climate School เพื่อขับเคลื่อนงานวิจัยด้านสภาพภูมิอากาศและระบบอาหาร ตลอดจนการประยุกต์ใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีขั้นสูงเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายและการพัฒนาที่ยั่งยืนของทั้งสองประเทศในอนาคต