วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ลงพื้นที่จังหวัดพะเยา และจังหวัดน่าน เพื่อติดตามความก้าวหน้าการดำเนินโครงการวิจัยภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. “ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5” ประจำปีงบประมาณ 2568 กลุ่มขับเคลื่อนแผนงานวิจัยตามเป้าหมาย
ในการนี้ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ มอบหมายให้ ดร.ยุพิน เลิศบุรุษ ผู้อำนวยการกลุ่มขับเคลื่อนแผนงานวิจัยตามเป้าหมาย ลงพื้นที่ติดตามการดำเนินงานโครงการวิจัย พร้อมด้วย รองศาสตราจารย์ ดร.ยงยุทธ แฉล้มวงษ์ นายประลอง ดำรงค์ไทย นายเถลิงศักดิ์ เพ็ชรสุวรรณ และนายเฉลิมเกียรติ สุดสาคร คณะผู้ทรงคุณวุฒิจาก วช. รวมติดตามผลการดำเนินงานจำนวน 3 โครงการ เพื่อประเมินผลลัพธ์การดำเนินงาน ความก้าวหน้าเชิงพื้นที่ และการเชื่อมโยงสู่การใช้ประโยชน์เชิงนโยบายและเชิงพาณิชย์
โครงการที่ 1) ภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. “ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน)” เรื่อง “นวัตกรรมผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงเพื่อแก้ปัญหา PM2.5 ในพื้นที่ภาคเหนืออย่างยั่งยืน” โดยมี ผศ.ดร.วีรชัย อาจหาญ ผู้ว่าการสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย เป็นหัวหน้าโครงการ และคณะ ซึ่งเป็นโครงการมุ่งพัฒนานวัตกรรมเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ลดการเผาในที่โล่ง และสร้างทางเลือกทางเศรษฐกิจให้กับชุมชนในพื้นที่ภาคเหนือ อันเป็นกลไกสำคัญในการลดแหล่งกำเนิดฝุ่น PM2.5 อย่างเป็นรูปธรรม
โครงการที่ 2) เรื่อง “การจัดทำนโยบายการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อการบริหารจัดการ PM2.5 ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ น่าน และแพร่” ภายใต้แผนงานเดียวกัน โดยมี ดร.รจนา ตั้งกุลบริบูรณ์ รองผู้ว่าการสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย เป็นหัวหน้าโครงการ โดยมุ่งวิเคราะห์โครงสร้างการใช้ประโยชน์ที่ดิน ปัจจัยเชิงพื้นที่ และจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวล ลดการเผา และส่งเสริมรูปแบบการใช้ที่ดินที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่
โครงการที่ 3) เรื่อง “การประเมินพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดฝุ่น PM2.5 ในจังหวัดภาคเหนือตอนบน (ลำปาง พะเยา แพร่ และน่าน) เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการอากาศสะอาดของประเทศไทย” ภายใต้แผนงานเดียวกัน โดยมี รศ.ดร.ธันวดี ศรีธาวิรัตน์ จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม เป็นหัวหน้าโครงการ และคณะ ซึ่งมุ่งประเมินและจัดทำแผนที่พื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดฝุ่น PM2.5 โดยอาศัยข้อมูลเชิงพื้นที่ สภาพภูมิอากาศ แหล่งกำเนิดมลพิษ และปัจจัยแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง เพื่อสนับสนุนการวางแผนเชิงนโยบาย การเฝ้าระวัง และการบริหารจัดการคุณภาพอากาศอย่างมีประสิทธิภาพในระดับพื้นที่ อันจะนำไปสู่การลดผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนและการพัฒนาระบบอากาศสะอาดอย่างยั่งยืนของประเทศ
การลงพื้นที่ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามความก้าวหน้า รับฟังปัญหาอุปสรรค และให้ข้อเสนอแนะ เพื่อให้โครงการวิจัยสามารถตอบโจทย์ยุทธศาสตร์ ววน. ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการบูรณาการความร่วมมือระหว่างนักวิจัย หน่วยงานท้องถิ่น และภาคประชาชน เพื่อให้เกิดการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ได้จริงในระดับพื้นที่
ทั้งนี้ วช. มุ่งหวังให้การดำเนินงานภายใต้แผนงาน “ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5” สามารถสร้างองค์ความรู้ เทคโนโลยี และข้อเสนอเชิงนโยบายที่นำไปสู่การลดปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็กอย่างยั่งยืน เสริมสร้างคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน และขับเคลื่อนประเทศสู่การพัฒนาที่สมดุลและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน