วช. นำคณะผู้ทรงคุณวุฒิ ลงพื้นที่ติดตามโครงการระบบเฝ้าระวังโรคและผลกระทบทางสุขภาพระดับจังหวัดในเขตภาคเหนือตอนบน

เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อติดตามผลการดำเนินงานโครงการระบบเฝ้าระวังโรคและผลกระทบทางสุขภาพระดับจังหวัดในเขตภาคเหนือตอนบน ภายใต้แผนงานมุ่งเป้าการแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 ซึ่งมุ่งเสริมสร้างระบบเฝ้าระวังด้านสุขภาพและลดผลกระทบจากมลพิษทางอากาศต่อประชาชนในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ มอบหมายให้ นางสุภาพร โชคเฉลิมวงศ์ ผู้อำนวยการกองบริหารทุนวิจัยและนวัตกรรม 1 พร้อมด้วยคณะผู้ทรงคุณวุฒิและเจ้าหน้าที่ วช. ลงพื้นที่ ณ เทศบาลตำบลเชียงดาว อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ โดยมี จ.ส.อ.ประพันธ์ หมูทา นายกเทศมนตรีตำบลเชียงดาว กล่าวต้อนรับคณะผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้แทน วช. ที่เข้าร่วมการลงพื้นที่ติดตามการดำเนินงานโครงการ

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์สุวัฒน์ จริยาเลิศศักดิ์ ได้นำเสนอภาพรวมการดำเนินงานโครงการ รวมถึงการดำเนินงานด้านการเฝ้าระวังและจัดการผลกระทบทางสุขภาพจากปัญหาฝุ่น PM 2.5 ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน นอกจากนี้ ยังมีการนำเสนอนวัตกรรมที่นำไปใช้ประยุกต์ใช้ในพื้นที่ ประกอบด้วย มุ้งปลอดฝุ่น และระบบเฝ้าระวังโรคที่เป็นผลกระทบทางสุขภาพจากหมอกควัน และการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ ระดับอำเภอและจังหวัดเชียงใหม่ Real-time รายสัปดาห์ และระบบ SAFEKIDS ซึ่งเป็นระบบติดตามค่าฝุ่นและเฝ้าระวังสุขภาพเด็กเล็ก ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ช่วยติดตามสถานการณ์ฝุ่นและประเมินผลกระทบต่อสุขภาพเด็กในพื้นที่เสี่ยง ทำการติดตั้งแล้วจำนวน 83 แห่ง พบว่า ระบบสามารถติดตามและแจ้งเตือนค่าฝุ่น PM2.5 แบบ real-time ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและผู้ดูแลสามารถปรับมาตรการป้องกันได้อย่างทันท่วงที อาทิ การจำกัดกิจกรรมกลางแจ้ง การใช้อุปกรณ์ป้องกันฝุ่น และการจัดพื้นที่ปลอดฝุ่นสำหรับเด็กเล็ก ส่งผลให้เกิดการเฝ้าระวังสุขภาพเชิงรุก และช่วยลดความเสี่ยงจากการสัมผัสฝุ่นละอองขนาดเล็กในกลุ่มเด็กเล็กซึ่งเป็นกลุ่มเปราะบางได้อย่างเป็นรูปธรรม

จากนั้น คณะผู้บริหารและคณะผู้ทรงคุณวุฒิ ได้ลงพื้นที่ศึกษาดูงานการดำเนินงาน ณ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเชียงดาว โดยมีการสาธิตการใช้งานระบบ SAFEKIDS และการติดตามสถานการณ์ฝุ่นและผลกระทบต่อสุขภาพเด็ก เพื่อแสดงให้เห็นถึงการประยุกต์ใช้งานวิจัยและนวัตกรรมในการเฝ้าระวังสุขภาพเด็กเล็กในพื้นที่จริง ซึ่งประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูง ทางนายกเทศมนตรีตำบลเชียงดาว พร้อมรับนวัตกรรมดังกล่าวไปขยายผลเพิ่มขึ้น ให้ครอบคลุมพื้นที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในเขตเทศบาลอำเภอเชียงดาว และเตรียมพร้อมขยายผลระยะต่อไปยังส่วนของการดูแลผู้สูงอายุ นอกจากนี้ ยังมีเครือข่ายพื้นที่ใกล้เคียง อาทิ ผู้แทนจากเทศบาลอำเภอสันทราย และเทศบาลอำเภอชัยปราการ ที่ร่วมสังเกตการณ์ และเตรียมนำนวัตกรรมไปขยายผลในพื้นที่ต่อไป

 ทั้งนี้ จากผลการดำเนินงานดังกล่าว สะท้อนบทบาทของ วช. ในการสนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรมด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อม เพื่อรับมือกับปัญหาฝุ่น PM2.5 อย่างเป็นระบบ โดยมุ่งยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน และสร้างต้นแบบระบบเฝ้าระวังสุขภาพที่สามารถนำไปขยายผลในพื้นที่อื่นได้อย่างยั่งยืน