วช. ติดตามผลการดำเนินงาน “ชุมชนไม้มีค่า” รอบคัดเลือกระดับประเทศ ครั้งที่ 4

เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อพิจารณาการดำเนินงานของชุมชนและสถานที่จริง ของชุมชนที่เห็นควรได้รับประกาศเกียรติคุณ “ชุมชนไม้มีค่า” ระดับประเทศ ครั้งที่ 4 ประจำปี 2569 ซึ่งเป็นชุมชนที่ผ่านการคัดเลือกจากข้อเสนอที่เสนอเข้ามาในรอบแรก

ในการนี้ ดร.ธีรภัทร ประยูรสิทธิ ประธานคณะกรรมการโครงการประกาศเกียรติคุณ “ชุมชนไม้มีค่า” ระดับประเทศ พร้อมด้วยคณะกรรมการฯ และเจ้าหน้าที่ วช. 

ลงพื้นที่ ณ บ้านป่างิ้ว และบ้านต้นผึ้ง

ชุมชนบ้านป่างิ้ว ดำเนินการในพื้นที่ 6,746 ไร่ แบ่งเป็นพื้นที่ป่าอนุรักษ์ 3,000 ไร่ พื้นที่ป่าใช้สอย 3,746 ไร่ มีการอนุรักษ์รวบรวมชื่อพันธุ์ไม้ ได้กว่า 50 พันธุ์ และสมุนไพรมากว่า 30 ชนิด โดยชุมชนเข้าร่วมโครงการคาร์บอนเครดิต กับมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง โครงการวิจัยกับคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทาเหนือ และโรงเรียนทาเหนือ มีการรวมกลุ่มภายในชุมชน มีการจัดตั้งศูนย์เรียนรู้วิถีเกษตร ศูนย์เรียนรู้วิถีชีวิตปกากะญอ (กะเหรี่ยงสะกอ) โรงเรียนบ้านทาเหนือ ชุมชนให้ความร่วมมืออย่างสม่ำเสมอ เช่น การปลูกป่า มีการแบ่งบทบาทในแต่ละหน้าที่ การจัดเวรยามเฝ้าระวังที่หอเฝ้าระวัง ลาดตะเวน ประเพณีวัฒนธรรมความเชื่อเกี่ยวกับป่า จุดเด่นของชุมชนเป็นเรื่องของการเข้าร่วมโครงการคาร์บอนเครดิต การท่องเที่ยวอาบป่า ป้องกันไฟป่า สร้างฝายชะลอน้ำ มีการปลูกไผ่และหญ้าแฝกป้องกันการพังทลายหน้าดิน 

ชุมชนบ้านต้นผึ้ง ได้รับรางวัลที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมมาตั้งแต่ ปี 2564 และต่อเนื่องถึง ปี 2568 และได้รับการยกให้เป็นศูนย์เรียนรู้ตามแนวพระราชดำริประจำปี 2567 โดยจัดตั้งวิสาหกิจชุมชนป่าต้นผึ้งขึ้น และการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านไม้มีค่า มาประยุกต์ใช้ในชุมชน ผ่านการทำจานตองตึง ลดโลกร้อน และกิจกรรมอีโคปรินทร์ จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันภายในชุมชน และรับการฝึกอบรมตามหลักสูตร 9:10 ปฏิบัติ บูชา สืบสาน รักษา ต่อยอด สู่ความยั่งยืน ในด้านการอนุรักษ์ มีการบวชป่า จำนวน 30 ไร่ และมีการปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง สร้างฝายชะลอน้ำ และปลูกไม้ไผ่ไร่ จำนวน 4 ไร่ ได้ร่วมกับอีก 9 หมู่บ้านในตำบลแม่โป่ง ในการดูแลพื้นที่ป่าชุมชนร่วมกันรวม 8,133 ไร่ จากการดำเนินงานของชุมชนมีการสร้างรายได้จากการทำผลิตภัณฑ์จานจากใบไม้

ทั้งนี้ วช. ดำเนินโครงการดังกล่าว เพื่อส่งเสริมและสร้างแรงจูงใจให้แก่ชุมชนที่มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม รวมถึงการปลูกต้นไม้/ ไม้มีค่า เกิดการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ไม้มีค่า โดยการพัฒนาประยุกต์ใช้งานวิจัยและนวัตกรรม ให้เป็นต้นแบบชุมชนไม้มีค่าได้อย่างยั่งยืน