วช. นำคณะกรรมการฯ ลงพื้นที่ โครงการประกาศเกียรติคุณ “ชุมชนไม้มีค่า” ระดับประเทศ ครั้งที่ 4 ประจำปี 2569

เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ลงพื้นที่จังหวัดลำพูน และเชียงใหม่ เพื่อพิจารณาการดำเนินงานของชุมชนและสถานที่จริง ของชุมชนที่เห็นควรได้รับประกาศเกียรติคุณ “ชุมชนไม้มีค่า” ระดับประเทศ ครั้งที่ 4 ประจำปี 2569 ซึ่งเป็นชุมชนที่ผ่านการคัดเลือกจากข้อเสนอที่เสนอเข้ามาในรอบแรก

ในการนี้ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ มอบหมายให้ นางสาวภาวณี คำชาลี ผู้อํานวยการกองส่งเสริมและสนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรม พร้อมด้วยคณะกรรมการฯ และเจ้าหน้าที่ วช. 

ลงพื้นที่ ณ บ้านห้วยกองเลาะ จังหวัดลำพูน และบ้านจอมแจ้ง จังหวัดเชียงใหม่

ชุมชนบ้านห้วยกองเลาะ จังหวัดลำพูน

การดำเนินงานของชุมชน ประกอบด้วย การเพาะชำกล้าไม้เกษตร กล้าไม้เศรษฐกิจ กล้าไม้สมุนไพร รวมทั้งการแปรรูปผลผลิตจากป่า เช่น หัวกลอย มาแปรรูปเป็น กลอยนึ่ง กลอยทอด และกลอยอบแห้ง นอกจากนี้ชุมชนมีการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ เพื่อรับการสนับสนุนด้านองค์ความรู้ เทคโนโลยี และอุปกรณ์ มาปรับใช้ให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่และศักยภาพของสมาชิก และเมื่อเกิดการสร้างรายได้ ชุมชนจึงมีแนวคิดการจัดการทุน แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนของการผลิตสินค้า (ระดมหุ้นของสมาชิก) การจำหน่ายกล้าพันธุ์และผลิตภัณฑ์กลอย (70% ให้ชุมชน 30% เข้ากองทุน) ในด้านการอนุรักษ์ 3,163 ไร่ และเพิ่มพื้นที่สีเขียว (เนื้อที่ใช้ประโยชน์) 673 ไร่

ชุมชนบ้านจอมแจ้ง จังหวัดเชียงใหม่

ชุมชนให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูสภาพป่าที่ถูกทำลายให้กลับมามีระบบนิเวศที่สมบูรณ์ มีการป้องกันการลักลอบตัดไม้ จัดทำแนวกันไฟป่า ทำฝายชะลอน้ำ/ ดักตะกอน ในพื้นที่ป่าชุมชนบ้านจอมแจ้ง 1,717 ไร่ เป็นเวลา 20 ปี จึงถึงปัจจุบัน ได้นำพื้นที่ป่าชุมชน 607 ไร่ เข้าร่วมโครงการคาร์บอนเครดิต (ร่วมกับมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในปี 2568) นอกจากการอนุรักษ์ยังมีการปลูกป่าทดแทน โดยนำเอาหลักการ "ปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง" เข้ามาใช้ในชุมชน มีการสร้างรายได้ จากผลผลิตในป่า นอกจากนี้ชุมชนยังมีการจัดตั้งคณะทำงานของชุมชน และมีการประชุมหารือกันอย่างต่อเนื่องเพื่อการพัฒนาชุมชน 

จุดเด่นเป็นหมู่บ้านที่บริบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติ มีการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์สินค้าจนได้รับคัดเลือกเป็นสินค้า OTOP ระดับ 1 และในด้านของชุมชนไม้มีค่า จะมีการบวชป่า มีกิจกรรมธนาคารต้นไม้ การป้องกันไฟป่า

ทั้งนี้ วช. ดำเนินโครงการดังกล่าว เพื่อส่งเสริมและสร้างแรงจูงใจให้แก่ชุมชนที่มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม รวมถึงการปลูกต้นไม้/ ไม้มีค่า เกิดการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ไม้มีค่า โดยการพัฒนาประยุกต์ใช้งานวิจัยและนวัตกรรม ให้เป็นต้นแบบชุมชนไม้มีค่าได้อย่างยั่งยืน