วช. ร่วมเวทีสภาวิจัยโลก (Global Research Council, GRC) ขับเคลื่อนบทบาทวิทยาศาสตร์บนพื้นฐาน “ความร่วมมือและความเป็นกลาง” ท่ามกลางความท้าทายทางภูมิรัฐศาสตร์โลก

สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม เดินหน้าส่งเสริมบทบาทของประเทศไทยบนเวทีความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์และการวิจัยระดับนานาชาติ โดย ดร. วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ได้มอบหมายให้ นางสาวศิรินทร์พร เดียวตระกูล รองผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เข้าร่วมการประชุมหารือและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของคณะทำงานด้านความร่วมมือและความเป็นกลาง (Collaboration and Neutrality Task Group: CNT Consultation Town Hall) ภายใต้กรอบการประชุมประจำปีของ The 14th Global Research Council (GRC) ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2569 ณ โรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ ประเทศไทย การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อรับฟังข้อคิดเห็นจากผู้บริหารหน่วยงานสนับสนุนทุนวิจัยจากทั่วโลก สำหรับจัดทำ “คู่มือการตอบสนองต่อสถานการณ์วิกฤตของ GRC“ (GRC Crisis Response Playbook) ซึ่งจะใช้เป็นกรอบแนวทางในการดำเนินงานของ GRC เมื่อเกิดวิกฤตหรือสถานการณ์ความขัดแย้งที่ส่งผลกระทบต่อระบบวิจัยและความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์ระหว่างประเทศ โดยมุ่งเน้นการธำรงไว้ซึ่งหลักความร่วมมือ ความเป็นกลาง และ ความไว้วางใจระหว่างประเทศสมาชิก

ภายในการประชุม ผู้แทนจากประเทศสมาชิกได้ร่วมกันแลกเปลี่ยนมุมมองและข้อเสนอแนะใน 3 ประเด็นสำคัญ ได้แก่ (1) หลักเกณฑ์ในการพิจารณาว่าสถานการณ์ใดสมควรได้รับการตอบสนองในระดับองค์กรของ GRC (2) หลักปฏิบัติที่ GRC ควรยึดถือในช่วงวิกฤต เพื่อรักษาความเป็นกลางและความไว้วางใจจากสมาชิก และ (3) แนวทางและมาตรการคุ้มครององค์กรจากแรงกดดันทางการเมืองและความเสี่ยงต่างๆ ที่อาจส่งผลกระทบต่อพันธกิจหลักด้านความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์และการวิจัยระหว่างประเทศ

นางสาวศิรินทร์พร เดียวตระกูล กล่าวว่า ในบริบทของโลกที่กำลังเผชิญกับความท้าทายด้านภูมิรัฐศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ วิกฤตสุขภาพ และความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ “วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม” ยังคงเป็นกลไกสำคัญในการสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศ และเป็นพื้นที่กลางที่ช่วยเชื่อมโยงองค์ความรู้ ความเข้าใจ และการพัฒนาร่วมกันของประชาคมโลก โดย วช. ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมความร่วมมือทางวิชาการบนพื้นฐานของความไว้วางใจ ความเท่าเทียม และการเคารพในความหลากหลายของบริบทแต่ละประเทศ

ทั้งนี้ ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากการประชุมครั้งนี้ จะถูกนำไปใช้ประกอบการจัดทำคู่มือ GRC Crisis Response Playbook รวมถึงการพัฒนากลไกธรรมาภิบาลของ GRC ในระยะต่อไป เพื่อเสริมสร้างความพร้อมขององค์กรในการรับมือกับสถานการณ์วิกฤต และยืนยันบทบาทของ GRC ในฐานะเวทีความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์ระดับโลกที่ได้รับความเชื่อมั่นจากหน่วยงานสนับสนุนทุนวิจัยทั่วโลก