วช. ร่วมกับ คพ. และ TEI ขับเคลื่อนกลไกความร่วมมือแผนปฏิบัติการร่วมยุทธศาสตร์ฟ้าใส (CLEAR Sky Strategy) เพื่อลดมลพิษหมอกควันข้ามแดน

สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับ กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) และ สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) ขับเคลื่อนกลไกความร่วมมือภายใต้แผนปฏิบัติการร่วมยุทธศาสตร์ฟ้าใส (CLEAR Sky Strategy) เพื่อลดมลพิษหมอกควันข้ามแดน โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ มอบหมาย ดร.วิจารย์ สิมาฉายา กรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (Promoting Committee: PC) ของเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เรื่อง ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 และนายประลอง ดำรงค์ไทย ผู้อำนวยการแผนงาน (Program Director: PD) ประเด็นประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 พร้อมคณะทำงานแผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. ประเด็น ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ ดร.สมชาย ใบม่วง ดร.ปกรณ์ เพ็ชรประยูร ดร.เกศศินี อุนะพำนัก และ น.ส.กรรณิกา ดุรงคเดช ผู้อำนวยการภารกิจการวิจัยและนวัตกรรมของประเทศด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เข้าร่วมการประชุม “ขับเคลื่อนมาตรการจัดการปัญหาหมอกควันข้ามแดน ไทย-เมียนมา ภายใต้ยุทธศาสตร์ฟ้าใส (พ.ศ. 2567 - 2573)” โดยมี ดร.สุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ เป็นผู้แทนหน่วยงานของประเทศไทย และ ดร.ซาน อู (Dr. San Oo) อธิบดีกรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม (Environmental Conservation Department: ECD) เป็นผู้แทนหน่วยงานของสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา เป็นประธานร่วมเปิดการประชุม ในระหว่างวันที่ 19 – 21 พฤษภาคม 2569 ณ โรงแรมอโมร่า ท่าแพ จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อหาแนวทางรับมือกับวิกฤตหมอกควันข้ามแดนที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปี 

ดร.สุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ กล่าวถึง สถานการณ์ปัจจุบันและความท้าทายในการจัดการปัญหาหมอกควันข้ามแดน จากรายงานล่าสุดของสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ในปี 2025 เมียนมาสามารถลดจำนวนจุดความร้อน (Hotspots) ลงได้ร้อยละ 12 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ซึ่งความสำเร็จดังกล่าวสะท้อนถึงความพยายามของรัฐบาลเมียนมา ในการบังคับใช้กฎหมายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ควบคู่ไปกับการปูพรมรณรงค์สร้างความตระหนักรู้ในพื้นที่เสี่ยงอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ ถึงแม้ตัวเลขจุดความร้อนจะลดลง แต่การแก้ไขปัญหาในภาพรวมยังคงต้องเผชิญกับความท้าทายสำคัญหลายด้าน โดยเฉพาะข้อจำกัดด้านโครงสร้างพื้นฐานในการติดตามตรวจสอบและตรวจวัดคุณภาพอากาศ (Air Quality Monitoring) รวมถึงระบบฐานข้อมูลที่ยังไม่ครอบคลุม

นอกจากนี้ยังได้มีการลงพื้นที่เชิงปฏิบัติการเพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ทางวิชาการร่วมกันระหว่าง ไทย-เมียนมา ณ สหกรณ์การเกษตรแม่สรวย จำกัด และแปลงเกษตรต้นแบบการปลูกข้าวโพดปลอดการเผาที่ได้รับการรองมาตรฐาน GAP ร่วมทั้งพื้นที่อนุรักษ์ป่าชุมชน เพื่อปรับเปลี่ยนรูปแบบปลูกพืชและการลดการเผาของเกษตรกร โดย วช. ได้ให้การสนับสนุนทุนวิจัยเพื่อพัฒนาและสนับสนุนองความรู้ในการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการร่วมยุทธศาสตร์ฟ้าใส (CLEAR Sky Strategy) เพื่อลดมลพิษหมอกควันข้ามแดน ที่มี ดร.จีรนุช ศักดิ์คำดวง สังกัดสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย เป็นหัวหน้าโครงการ ด้วยการสนับสนุนองค์ความรู้ทางวิชาการในด้านต่าง ๆ ระหว่าง ไทย-เมียนมา โดยการแบ่งปันเทคโนโลยีและองค์ความรู้ในครั้งนี้ ถือว่าเป็นกุญแจสำคัญในการเชื่อมโยงข้อมูลบิ๊กดาต้า (Big Data) ด้านมลพิษอากาศร่วมกัน ซึ่งจะช่วยให้การแก้ปัญหาหมอกควันข้ามแดนมีความแม่นยำ ปลอดภัย และคืนอากาศบริสุทธิ์ให้กับประชาชนในภูมิภาคแม่โขงได้อย่างยั่งยืน