วช. ปฐมนิเทศ “นักวิจัยรุ่นใหม่ ปี 2569”เสริมความเข้มแข็งด้านกำลังคนและระบบนิเวศวิจัย

วันที่ 4 สิงหาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ(วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัด “งานปฐมนิเทศ ผู้ที่ได้รับทุนนักวิจัยรุ่นใหม่ ประจำปีงบประมาณ 2569” โดยมี ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธาน ในโอกาสนี้ ศาสตราจารย์ นายแพทย์ยง ภู่วรวรรณ จาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมบรรยายพิเศษ ในเรื่อง “AI กับจรรยาบรรณและจริยธรรมงานวิจัย” กิจกรรมปฐมนิเทศครั้งนี้ ผู้เข้าร่วมงานประกอบด้วย คณะกรรมการบอร์ดเส้นทางอาชีพและอาจารย์รุ่นใหม่, ผู้บริหารหน่วยงานวิจัย และนักวิจัยรุ่นใหม่ที่ได้รับทุน เข้าร่วมกิจกรรม ณ โรงแรมรามา การ์เด้นส์ กรุงเทพมหานคร 

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. ให้ความสำคัญกับการบริหารทุนวิจัยและนวัตกรรมเพื่อขับเคลื่อนประเทศตามแผนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พร้อมกับการพัฒนากำลังคนด้านการวิจัยและนวัตกรรม เพื่อสร้างระบบนิเวศการวิจัยที่เข้มแข็ง โดยเฉพาะการส่งเสริมนักวิจัยรุ่นใหม่ให้เป็นกำลังสำคัญในการกำหนดทิศทางและขับเคลื่อนอนาคตของประเทศ ในปีงบประมาณ 2569 วช. ได้สนับสนุนทุนวิจัยและนวัตกรรมแก่อาจารย์และนักวิจัยรุ่นใหม่กว่า 100 คน พร้อมจัดให้มีระบบนักวิจัยที่ปรึกษา(Mentor) เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ ตลอดจนเสริมสร้างศักยภาพให้นักวิจัยรุ่นใหม่ก้าวสู่การเป็นนักวิจัยมืออาชีพในอนาคต โดย วช. จะทำงานร่วมกับเครือข่ายพันธมิตรอย่างใกล้ชิด เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ พัฒนาบุคลากรวิจัย และยกระดับระบบวิจัยและนวัตกรรมของประเทศให้มีความเข้มแข็ง

ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ กล่าวถึง “AI กับจรรยาบรรณและจริยธรรมงานวิจัย” ว่าควรมอง AI เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานวิจัย อาทิ การตรวจสอบภาษา สรุปเนื้อหา จัดทำรายงานการประชุม และแปลภาษา โดยAI สามารถเป็นผู้ช่วย แต่ไม่ใช่ผู้ร่วมนิพนธ์ (Authorship) ของผลงานวิจัย ทั้งนี้ การใช้ AI ในงานวิชาการต้องยึดหลักความโปร่งใส สามารถอธิบายที่มาของข้อมูลและผลลัพธ์ได้ หลีกเลี่ยงอคติของข้อมูล รักษาความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของงานวิจัย โดยมนุษย์ยังคงต้องมีบทบาทสำคัญในการตรวจสอบและรับรองผลลัพธ์ นอกจากนี้ การใช้ Generative AI ควรจำกัดอยู่ในงานที่เหมาะสม เช่น การตรวจสอบไวยากรณ์ การปรับปรุงความชัดเจนของเนื้อหา การสรุปและแปลภาษา ในขณะที่การสร้างข้อค้นพบใหม่ การตีความข้อมูล และการจัดทำผลงานวิชาการทั้งหมด ต้องเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบของนักวิจัย เพื่อให้การดำเนินงานวิจัยเป็นไปตามหลักจริยธรรมและมาตรฐานทางวิชาการ

ต่อมาเป็นการเสวนา เรื่อง “ถอดรหัสความสำเร็จ : กลยุทธ์การบริหารงานวิจัยและเวลาสู่ผลผลิตที่เป็นเลิศ” เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองจากรุ่นพี่นักวิจัยรุ่นใหม่ที่ประสบความสำเร็จ และการบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญาโดยผู้เชี่ยวชาญ โดยได้รับเกียรติจาก นายเอกพงศ์ มุสิกะเจริญ ผู้อำนวยการกองบริหารทุนวิจัยและนวัตกรรม 3 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ดำเนินการเสวนา พร้อมด้วย รศ. ดร.ณรรฐคุณ วิรุฬห์ศรี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี, รศ. น.สพ.ดร.ธีรวุฒิ เนตรอำพันธ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และคุณจิราภรณ์ เหลืองไพรินทร์ ผู้อำนวยการศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญา มหาวิทยาลัยขอนแก่น 

ช่วงบ่าย นายเอกพงศ์ มุสิกะเจริญ ผู้อำนวยการกองบริหารทุนวิจัยและนวัตกรรม 3 ได้บรรยาย เรื่อง “แนวทางการบริหารงานวิจัยและการเบิกจ่ายงบประมาณเพื่อการวิจัย” และการเสวนาเรื่อง “ถอดรหัสนักวิจัยมืออาชีพ : จากจุดเริ่มต้นสู่ความสำเร็จระดับแนวหน้า” โดย ศ. ดร.รัศมี ชูทรงเดช มหาวิทยาลัยศิลปากร, ศ. ดร.สมชาย วงศ์วิเศษ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี, ศ. ดร.นพ.นิพนธ์ ฉัตรทิพากร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, ศ. ดร.สุวบุญ จิรชาญชัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และดำเนินการเสวนาโดย ศ. ดร.สุภา หารหนองบัว กรรมการด้านการพัฒนาเส้นทางอาชีพนักวิจัย วช.

ทั้งนี้ วช. มุ่งหวังให้งานกลไกส่งเสริมนักวิจัยรุ่นใหม่เป็นการสร้างแรงบันดาลใจและเปิดมุมมองใหม่ให้แก่นักวิจัยรุ่นใหม่ ผ่านการสนับสนุนทุนวิจัย การพัฒนาศักยภาพ และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อเสริมสร้างระบบนิเวศการวิจัยและนวัตกรรมที่เข้มแข็ง พร้อมผลักดันให้เกิดผลงานวิจัยที่มีคุณภาพ ใช้ประโยชน์ได้จริง และเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศด้วยวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมอย่างยั่งยืน